Quảng Ninh: Độc đáo tác phẩm 'Cư trần lạc đạo phú' in trên giấy Giang truyền thống lập Kỷ lục Việt Nam

Giang là loài cây thuộc họ tre nứa, gắn bó lâu đời với đời sống người Việt, quen thuộc qua những sợi lạt mềm dẻo dùng để gói bánh chưng, bánh giò. Tại vùng Hang Kia – Pà Cò (Hòa Bình, nay thuộc Phú Thọ), người H’Mông còn tận dụng đặc tính ấy để làm giấy Giang. Loại giấy này có độ thấm tốt, bền, không mối mọt, nấm mốc và tạo hiệu ứng loang màu tự nhiên độc đáo, đặc biệt được các họa sĩ màu nước yêu thích. Ngày nay, loại giấy này không còn quá phổ biến, chủ yếu được sử dụng trong nghiên cứu Hán – Nôm, phục chế tư liệu cổ, thư pháp, mỹ thuật truyền thống và các dự án bảo tồn, trưng bày văn hóa.

Giấy Giang là một phần không thể thiếu trong đời sống tâm linh, thờ cúng tổ tiên, trang trí nhà cửa và các lễ hội như Tết, với mong muốn cầu may mắn, bình an và kết nối với cội nguồn của người H'Mông

Xuất phát từ tinh thần trân trọng và gìn giữ di sản, Tuần lễ Di sản Văn hóa Ngọa Vân diễn ra từ ngày 17/12 - 30/12/2025, tưởng niệm 717 năm ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập Niết bàn và 767 năm ngày Ngài Đản sinh.

Trong dịp này, Công ty Cổ phần Du lịch Văn hóa Ngọa Vân Yên Tử, đơn vị hoạt động trong lĩnh vực bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa - tâm linh gắn liền với khu di tích Yên Tử, nơi khởi nguồn của Thiền phái Trúc Lâm, đã phối hợp cùng các nhóm chuyên môn thực hiện cuốn sách in trên chất liệu giấy Giang truyền thống thể hiện tác phẩm “Cư trần lạc đạo phú” do Phật hoàng Trần Nhân Tông sáng tác vào cuối thế kỷ XIII. 

Cuốn sách là bản chế tác từ tác phẩm “Cư trần lạc đạo phú”, điểm tạo nên nét độc đáo của ấn phẩm này chính là toàn bộ nội dung được in trực tiếp trên giấy Giang truyền thống góp phần làm nổi bật giá trị di sản cả về tư tưởng lẫn chất liệu văn hóa

Quy trình chuẩn bị giấy Giang trước khi in chữ, được thực hiện thủ công tỉ mỉ nhằm bảo đảm độ phẳng, độ bền và chất lượng bề mặt của giấy (Ảnh: ĐVCC)

Nội dung tác phẩm được in thủ công lên giấy Giang theo bố cục định sẵn, bảo đảm chữ in rõ nét và chuẩn xác. Giấy in hoàn thiện được kiểm tra, sắp xếp và đóng thành cuốn, tạo nên ấn phẩm hoàn chỉnh (Ảnh: ĐVCC)

Sau khi hoàn thiện, cuốn sách có kích thước dài 136cm và rộng 68cm gồm 24 trang, giở sách theo lối cổ (từ phải sang trái). Trong đó trang mở đầu giới thiệu tổng quan về ấn phẩm; 22 trang tiếp theo trình bày lần lượt 10 hội của “Cư trần lạc đạo phú”, mỗi hội gồm 3 phần: Ảnh ấn chữ Nôm, phiên chuyển sang chữ Quốc ngũ, tranh minh họa thủ công; trang cuối gồm Ảnh ấn - phiên âm - dịch nghĩa bài kệ thất ngôn tứ tuyệt bằng chữ Hán.

Bìa sách được chế tác từ giấy Giang nhuộm sắc vàng trang nhã, trên bề mặt in hoa văn hình rồng thời Trần bằng nhũ bạc, vừa gợi dấu ấn mỹ thuật cung đình xưa, vừa tôn vinh tinh thần và giá trị lịch sử của tác phẩm (Ảnh:ĐVCC)

Ấn phẩm “Cư trần lạc đạo phú” in trên giấy Giang được trưng bày trong khuôn khổ Triển lãm Di sản Trúc Lâm tại Phòng Thăng Long, Ngọa Vân Yên Tử từ ngày 17/12 đến ngày 30/12/2025. 

Đại diện Tổ chức Kỷ lục Việt Nam tham quan và thẩm định trực tiếp tác phẩm tại phòng trưng bày (Ảnh: VietKings)

Với quy mô đặc biệt, hình thức chế tác công phu và giá trị nổi bật về tư tưởng, văn hóa cũng như chất liệu truyền thống, ấn phẩm “Cư trần lạc đạo phú” in trên giấy Giang do Công ty CP Du lịch Văn hóa Ngọa Vân Yên Tử phối hợp cùng các nhóm chuyên môn thực hiện đã chính thức được Tổ chức Kỷ lục Việt Nam (VietKings) xác lập Kỷ lục với nội dung: Cuốn sách thể hiện tác phẩm “Cư trần lạc đạo phú” của Phật hoàng Trần Nhân Tông in trên chất liệu giấy Giang có kích thước lớn nhất Việt Nam. Đây được xem là công trình biểu tượng hòa quyện giữa trí tuệ, tâm kinh và thủ công truyền thống Việt Nam.

Tiến sĩ Ngô Quang Xuân - Nguyên Đại sứ Việt Nam tại Liên hợp quốc, Thường trực Hội đồng Xác lập Tổ chức Kỷ lục Việt Nam cùng bà Nguyễn Thị Quỳnh Ngọc trao bằng Kỷ lục đến đại diện Công ty CP Du lịch Văn hóa Ngọa Vân Yên Tử (Ảnh: VietKings)

 

 

Sau lễ đón nhận Kỷ lục Việt Nam, các phật tử cùng tham gia lễ Thiền hoa đăng Trúc Lâm Lê Đại Sĩ và cùng xem phim về con đường Hoằng dương Phật pháp của Phật hoàng Trần Nhân Tông

 

Ấn phẩm “Cư trần lạc đạo phú” in trên giấy giang không chỉ đánh dấu một kỷ lục về quy mô và hình thức chế tác, mà còn khẳng định giá trị bền vững của di sản văn hóa trong đời sống hôm nay. Sự kết hợp giữa tư tưởng Trúc Lâm của Phật hoàng Trần Nhân Tông, chất liệu giấy Giang truyền thống và quy trình thực hiện công phu đã tạo nên một ấn phẩm mang giá trị về lịch sử, mỹ thuật, chiều sâu học thuật và ý nghĩa tinh thần đặc biệt. Qua đó, di sản không chỉ được gìn giữ mà còn được tiếp nối, lan tỏa theo cách sống động và phù hợp với bối cảnh đương đại.