[WOWTIMES - VIETKINGS] Khu di tích Phủ Chủ tịch tại Hà Nội: Nơi bảo tồn những kỷ vật quý giá về Bác - Top 50 địa danh gắn với những bước ngoặt lịch sử quan trọng tại 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.41)

Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch (Tên tiếng Anh: President Ho Chi Minh's Vestige in the Presidential Palace Area) là đơn vị sự nghiệp công lập thuộc Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, có chức năng bảo vệ, giữ gìn sự tồn tại lâu dài, ổn định nơi ở và làm việc của Chủ tịch Hồ Chí Minh từ năm 1954 đến tháng 9 năm 1969 và phát huy giá trị các di sản về cuộc đời, sự nghiệp, tư tưởng, đạo đức cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Phủ Chủ tịch.

 

 

 

 

 

 

Ngay sau khi Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời (1969), với lòng biết ơn vô hạn và sự kính yêu đối với vị lãnh tụ thiên tài của dân tộc ta, các cán bộ trong cơ quan Văn phòng Chủ tịch nước (thường được gọi bằng mật danh "Văn phòng 41" hay "CQ 41") vẫn ngày đêm miệt mài, giữ gìn và bảo quản tốt nhất các di tích và hiện vật lưu niệm của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Khu Phủ Chủ tịch. Năm 1975, nhân dịp kỉ niệm lần thứ 85 ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh, và chào mừng quân và dân ta đã giải phóng miền nam thống nhất đất nước, Khu Di tích Phủ Chủ tịch đã mở cửa đón tiếp đồng bào cả nước và bạn bè quốc tế đến tham quan.

Phủ Chủ Tịch được thiết kế bởi kiến trúc sư tài ba người Pháp Auguste Henri Vildieu và hoàn thành vào năm 1906 với mục đích ban đầu là nơi làm việc và ở của Toàn quyền Đông Dương. Tuy nhiên, sau khi thực dân Pháp rút khỏi Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chọn nơi đây làm nơi ở và làm việc. Vào năm 1975, khu vực này chính thức được xếp hạng là khu di tích cấp quốc gia và sau đó được đưa vào danh sách 23 di tích quốc gia đặc biệt của Việt Nam.

Khu di tích Phủ Chủ Tịch là một tổ hợp kiến trúc và cảnh quan rộng lớn, trải dài trên diện tích 10ha. Với lối kiến trúc Pháp tinh tế hòa quyện cùng cảnh quan thiên nhiên thanh bình, nơi đây mang đến một không gian không chỉ trang nghiêm mà còn gần gũi, giản dị, phản ánh lối sống thanh bạch của Bác Hồ. Nơi đây lưu giữ khoảng 1456 hiện vật trong đó có 759 hiện vật đang được trưng bày. Còn lại các di tích, hiện vật hay tài liệu vẫn được lưu giữ ở nơi đây để đảm bảo nguyên gốc và nguyên trạng giống như ngày cuối cùng trước khi Bác đi. Vì vậy mà nơi đây có diện tích lên tới 10ha, gồm các khu nhà, vườn rau, thảm cỏ, ao cá và đường đi.

Chủ tịch Hồ Chí Minh tại phòng làm việc trong Khu Phủ Chủ tịch.

Chủ tịch Hồ Chí Minh chủ trì cuộc họp Bộ Chính trị bàn về kế hoạch Tổng tiến công Tết Mậu Thân tại Khu Phủ Chủ tịch. 

Theo thống kê trong Hồ Chí Minh biên niên tiểu sử giai đoạn 1954-1969, tại Khu Phủ Chủ tịch, từ tháng 12-1954 đến tháng 8-1969, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã tiếp đón 463 đoàn khách quốc tế, trong đó có 105 đoàn, là những nhà lãnh đạo Liên Xô. Trong các đoàn này có các đồng chí: K.E.Vôrôsilốp, N.X.Khơrutsốp, Brêgiơnhép… đã rất nhiều lần đón tiếp Chủ tịch Hồ Chí Minh tại nước Nga, cũng như sang Việt Nam thăm Người.

Hiện tại, Khu di tích Phủ Chủ Tịch bao gồm: Phủ Chủ tịch, Nhà sàn Bác Hồ, Nhà 54, Phòng họp Bộ chính trị, Nhà 67. 

Nhà sàn Bác Hồ là kiến trúc bằng gỗ hai tầng, mái ngói, được xây dựng năm 1958. Ngôi nhà có kiến trúc của nhà sàn dân tộc Tày – Thái ở Việt Bắc. Công trình có chiều dài 10.5 m, rộng 6.2 m, cao hai tầng. Trước khi thiết kế, Bác Hồ trao đổi với kiến trúc sư Nguyễn Văn Ninh rất kỹ về nguyện vọng của mình đối với ngôi nhà. Bác muốn làm ngôi nhà sàn giống như đã ở Việt Bắc; tầng 1 thoáng rộng, tầng 2 có hai phòng, giữa hai phòng có vách ngăn tận dụng làm giá sách, xung quanh có hành lang. Nhà sàn là nơi ở lâu nhất và cũng là những năm tháng cuối đời của Bác, gắn với nhiều sự kiện quan trọng của đất nước. Đây vừa là di sản kiến trúc, vừa là di sản văn hóa, chứa đựng giá trị tinh thần lớn lao.

Bác Hồ bên ngôi nhà sàn, nơi Người đã sống và làm việc từ tháng 5/1958 – 8/1969

"Dưới mái nhà này, Bác Hồ của chúng ta nhiều đêm không ngủ, nghĩ về cách mạng miền Nam, nghĩ về chủ nghĩa xã hội miền Bắc, và nghĩ về vấn đề đoàn kết quốc tế - Chính những năm ở đây, Bác Hồ đã từng đề ra đường lối chiến thuật, chiến lược, đảm bảo đưa cách mạng Việt Nam đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác" – Trường Chinh

Tầng dưới nhà sàn để trống, là nơi Bác Hồ thường làm việc vào mùa hè, cũng là nơi Bác cùng Bộ Chính trị họp bàn quyết định nhiều vấn đề quan trọng của đất nước. Đây cũng là nơi Bác tiếp khách.

 

 

 

Tầng trên có hai phòng, một phòng làm việc và một phòng ngủ

Trước nhà là cầu ao, nơi Bác Hồ thường cho cá ăn, thư giãn, mỗi khi Bác vỗ tay là đàn cá bơi đến

Ba chiếc ô tô dùng phục vụ Chủ tịch Hồ Chí Minh

Nhà 54 là ngôi nhà Chủ tịch Hồ Chí Minh từng ở và làm việc khoảng 4 năm (từ tháng 12/1954 đến giữa tháng 5/1958). Nhà 54 có ba phòng, phía giáp ao là phòng làm việc và cũng là nơi Người tiếp khách, ở giữa là phòng ăn, cuối cùng là phòng ngủ. Mọi đồ dùng sinh hoạt của Người cùng với tài liệu sách báo Người đang đọc, những món quà lưu niệm bạn bè quốc tế tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn được giữ nguyên, xếp đặt gọn gàng, hợp lý, khoa học như những ngày cuối cùng của Người.

 

 

 

Nhà 67 nằm phía sau Nhà sàn , được khởi công xây dựng ngày 1/5/1967, khánh thành ngày 20/7/1967. Tường nhà dày hơn 60cm, trần nhà dày hơn một mét, đều được làm bằng bê tông, cốt thép…  Tại Nhà 67, nhiều tài liệu quan trọng đã ra đời. Đó là cuốn “Nâng cao đạo đức cách mạng, quét sạch chủ nghĩa cá nhân” được Bác viết nhân dịp kỷ niệm 39 năm Ngày thành lập Đảng (năm 1969); “Điều lệ tóm tắt của hợp tác xã sản xuất nông nghiệp” được Bác góp ý và sửa chữa; “Thư trả lời Tổng thống Mỹ Richard Nixon” nêu quyết tâm đánh và thắng đế quốc Mỹ của nhân dân Việt Nam để giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước… 

Do sức khỏe của Bác ngày càng yếu, các bác sĩ đề nghị Người không nên di chuyển lên xuống nhà sàn nữa mà ở hẳn trong Nhà 67 để chữa bệnh. Bác đã đồng ý với đề nghị này và từ ngày 18-8-1969, Người ở hẳn tại Nhà 67. Từ ngày 25/8/1969, diễn biến sức khỏe của Bác xấu đi nhiều nên Bộ Chính trị quyết định Nhà 67 trở thành nơi điều trị bệnh cho Người. Tuy nằm trên giường bệnh nhưng Bác vẫn làm việc. Hằng ngày, Bác vẫn nghe các đồng chí trong Bộ Chính trị báo cáo tình hình, công việc ở cả hai miền. Lúc tỉnh, Bác vẫn căn dặn Thủ tướng Phạm Văn Đồng cố gắng chuẩn bị tốt để Bác ra dự lễ mừng Quốc khánh với cán bộ và đồng bào mươi phút. Nhưng rồi tuổi cao, sức yếu, Bác đã mất vào sáng ngày 2/9/1969.

 

 

Phòng chữa bệnh cho Chủ tịch Hồ Chí Minh từ ngày 24/8 đến 2/9/1969. Phòng có các thiết bị hồi sức cấp cứu hiện đại nhất lúc bấy giờ. Phòng được mở cửa cho khách tham quan vào 2009, nhân kỷ niệm 40 năm Ngày mất của Chủ tịch Hồ Chí Minh

Giàn hoa Phủ Chủ tịch nằm ở cuối đường Xoài với khoảng đất trống rộng chừng 100 m², trải sỏi, ở giữa là hình ngôi sao 8 cánh, bao quanh là giàn hoa hình bán nguyệt. Chủ tịch Hồ Chí Minh thường tiếp khách và làm việc ở đây trong những ngày đẹp trời. Bác thường coi đây như một “phòng khách đặc biệt”, vừa tạo ra sự thoải mái, tự nhiên, không bị giới hạn bởi không gian và các nghi thức ngoại giao, lại vừa hòa hợp với thiên nhiên.

Với tất cả những ý nghĩa đó, sau ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đi xa, nơi Người ở và làm việc cùng với các di tích, kỷ vật ở đây đã trở thành vật chứng quý giá, biểu tượng thiêng liêng về cuộc sống, hoạt động của Người trong 15 năm cuối đời, phản ánh những giá trị cao đẹp nhất của tư tưởng và đạo đức Hồ Chí Minh. Năm 2009, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định xếp hạng Di tích lịch sử Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch (quận Ba Đình, thành phố Hà Nội) là di tích quốc gia đặc biệt.