[WOWTIMES - VIETKINGS] Khu di tích lịch sử Xẻo Quýt tại Đồng Tháp: Địa chỉ đỏ lưu giữ ký ức hào hùng của miền Tây Nam Bộ - Top 50 địa danh gắn với những bước ngoặt lịch sử quan trọng tại 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.48)

Khu di tích Xẻo Quýt thuộc địa phận hai xã Mỹ Long và Mỹ Hiệp, huyện Cao Lãnh, Đồng Tháp (nay là xã Long Tiên và xã Mỹ Hiệp thuộc tỉnh Đồng Tháp mới) có diện tích gần 50ha, trong đó  trong đó có hơn 20 ha rừng nguyên sinh. Những thân tràm cao vút soi bóng xuống mặt nước, dây leo quấn quanh các gốc cây và những thảm thực vật thủy sinh trải dài theo các con rạch nhỏ tạo nên khung cảnh đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười.

Không chỉ sở hữu hệ sinh thái rừng tràm đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười, Xẻo Quýt còn là "địa chỉ đỏ" ghi dấu những năm tháng đấu tranh kiên cường của quân và dân Đồng Tháp trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Từ năm 1960 đến năm 1975, nơi đây là căn cứ hoạt động của Tỉnh ủy Kiến Phong (nay là Đồng Tháp). Với địa hình rừng tràm rậm rạp, đan xen mạng lưới kênh rạch tự nhiên, Xẻo Quýt trở thành "pháo đài xanh" vững chắc, góp phần bảo vệ an toàn cho các cơ quan lãnh đạo và lực lượng cách mạng trước sự đánh phá ác liệt của đối phương.

Đến với Xẻo Quýt hôm nay, du khách vẫn có thể tận mắt chiêm ngưỡng nhiều công trình, dấu tích được phục dựng và bảo tồn gần như nguyên vẹn, như hầm bí mật hình chữ L, hầm tránh bom chữ A, công sự chiến đấu hình chữ Z, nhà hội họp, nơi làm việc và sinh hoạt của cán bộ kháng chiến, cùng các "bãi ngù – tử địa" từng được bố trí để ngăn chặn trực thăng và xe tăng địch. Điều đặc biệt là toàn bộ công trình đều được dựng từ những vật liệu mộc mạc như gỗ, tre, tràm, đưng và lá dừa nước, phản ánh sự sáng tạo, khéo léo của quân và dân địa phương trong điều kiện chiến tranh. Mỗi dấu tích còn lưu lại giữa rừng tràm xanh thẳm không chỉ tái hiện một giai đoạn lịch sử hào hùng mà còn khơi dậy niềm tự hào về tinh thần bất khuất của vùng đất Sen Hồng.

Xẻo Quýt cũng là một trong những nơi còn lưu giữ khá nguyên vẹn diện mạo của Đồng Tháp Mười. Nơi đây hiện ghi nhận hơn 170 loài thực vật cùng gần 200 loài động vật sinh sống, tạo nên hệ sinh thái đất ngập nước phong phú và đa dạng. Tiếng chim gọi nhau trên những tán tràm, tiếng gió xào xạc qua rừng cây hay mặt nước gợn sóng dưới những con rạch nhỏ khiến nơi đây luôn mang một nhịp sống riêng, bình yên nhưng đầy sức sống.

Một trong những hình ảnh đặc trưng nhất của Xẻo Quýt là những chiếc xuồng ba lá lặng lẽ len lỏi qua các con kênh hẹp dưới tán tràm. Có những đoạn rạch nhỏ đến mức các nhánh cây gần như giao nhau phía trên đầu, tạo thành một mái vòm xanh tự nhiên. Ánh nắng xuyên qua kẽ lá, phản chiếu xuống mặt nước thành những mảng sáng tối đan xen, tạo nên khung cảnh vừa thơ mộng vừa đậm chất miền Tây.

Không gian ấy cũng gợi nhắc về những nét văn hóa quen thuộc của vùng sông nước Nam Bộ. Từ chiếc xuồng ba lá, cây cầu khỉ, những căn chòi lá ven kênh cho đến chiếc khăn rằn mộc mạc, tất cả đều phản ánh nếp sống gắn bó với thiên nhiên của cư dân Đồng Tháp Mười qua nhiều thế hệ. Những hình ảnh bình dị ấy góp phần tạo nên sức hấp dẫn riêng cho Xẻo Quýt bên cạnh các giá trị lịch sử và sinh thái đặc sắc.

Với những giá trị đặc biệt đó, ngày 9-4-1992, Khu di tích Xẻo Quýt được Bộ Văn hóa - Thông tin xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia. Đến tháng 6/2024, Nhà trưng bày Di tích Quốc gia đặc biệt Xẻo Quýt được đưa vào hoạt động nhằm giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hóa của khu di tích

Nhà trưng bày Di tích Quốc gia đặc biệt Xẻo Quýt, công trình được đưa vào hoạt động từ tháng 4/2026 nhằm giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hóa của khu di tích