[VIETKINGS-TOPPLUS] Quế Trà Bồng (Quảng Ngãi) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.152)

Cây quế gắn liền với đời sống của đồng bào Cor ở Trà Bồng từ hàng trăm năm. Người Cor mang giống quế từ rừng về, trồng sau làng, nhân giống theo tập tục canh tác truyền thống. So với nhiều loại trồng ở các nơi khác, cây quế nơi đây có mùi thơm, vị cay nồng đặc trưng và chứa hàm lượng tinh dầu cao nhất nhì thế giới.

Theo chỉ dẫn địa lý, quế Trà Bồng thuộc bộ Laurales, họ Lauraceae, tên thường gọi là quế bì, quế đơn. Quế Trà Bồng có lá mọc so le, hình bầu dục nhưng thuôn dài, mặt trên của lá xanh đậm bóng, mặt dưới lá xanh nhạt. Thân cây không thẳng, không cao, có nhiều nốt sần nhỏ. Vỏ xù xì, bên ngoài có màu xám nâu. Các sản phẩm từ quế đều có mùi thơm nồng đặc trưng, không ngái, vị cay ngọt pha lẫn vị đắng nhẹ... Hàm lượng Cinnamaldehyde trong tinh dầu của các loại sản phẩm quế Trà Bồng ở mức khá cao. Hầu hết các giá trị trung bình đều đạt mức trên 85%. Đặc biệt hàm lượng này trong sản phẩm tinh dầu vỏ và tinh dầu lá có mức trung bình đều đ���t trên 89%. Mùi hương thơm nồng đậm đặc và có tính dược lý cao.

Trà Bồng có 2 vụ thu hoạch quế mỗi năm: Đợt đầu từ cuối tháng 2 đến hết tháng 4, được người Co gọi là “mùa tiên” và đợt sau vào tháng 7-8 được gọi là “hậu mùa”. Đây là khoảng thời gian lý tưởng bởi vỏ quế nhiều tinh dầu, dễ bóc, chất lượng cao. Để thu hoạch vỏ quế, người ta dùng dao rạch và dùng đầu móc để tách vỏ ra khỏi thân cây. Sau đó, đem phơi khô rồi bó lại, bảo quản ở nơi khô ráo. Một phần vỏ, cành và lá sẽ được sử dụng để ủ, chiết xuất tinh dầu.

Nhờ hàm lượng tinh dầu cao, hương thơm đặc trưng, sản phẩm quế nơi đây rất được ưa chuộng. Ngoài vỏ quế và tinh dầu, nhiều sản phẩm mỹ nghệ độc đáo như bình, chén, hộp trà, tăm nhang từ vỏ quế cũng được tiêu thụ mạnh. Hiện tỉnh Quảng Ngãi đang chú trọng tạo điều kiện đa dạng hóa các sản phẩm được chế biến từ quế. Đây cũng là một cách để khẳng định thương hiệu quế Trà Bồng, từ đó rộng đường để cây quế vươn xa.

Không dừng lại ở khai thác nguyên liệu thô, cây quế thương hiệu Trà Bồng đang được đẩy mạnh chế biến sâu nhằm nâng cao giá trị cây quế và mở rộng đầu ra thị trường. Những năm gần đây, từ nguồn nguyên liệu sẵn có, địa phương đã phát triển nhiều sản phẩm như tinh dầu quế, nhang quế, đồ thủ công mỹ nghệ… trong đó một số sản phẩm đã đạt chứng nhận OCOP 3-4 sao. Vì vậy, quế Trà Bồng đã trở thành một trong những sản phẩm được nhiều du khách tìm mua làm quà khi có dip ghé thăm Quảng Ngãi.