[VIETKINGS-TOPPLUS] Nước mắm Cà Ná (Khánh Hòa) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.185)

Xã Cà Ná, tỉnh Khánh Hòa vốn là một trong những làng biển lâu đời nhất vùng Nam Trung Bộ. Hơn 2 thế kỷ trước, người dân Cà Ná đã gắn bó với sinh kế biển theo nhịp “chiều đi, sáng vô, chở đầy mực, cá”. Cùng với nghề đánh bắt hải sản, người dân còn sáng tạo nên nghề làm nước mắm nức tiếng. Hiện nay, nghề sản xuất nước mắm Cà Ná mang lại nguồn thu nhập không nhỏ cho hơn 300 hộ và là biểu hiện sinh động của tri thức dân gian, kinh nghiệm sinh thái và tinh thần gắn bó giữa con người với biển.

Gắn liền với sinh kế biển, nghề làm nước mắm tại làng chài Cà Ná có lịch sử lâu đời. Mặc dù không thể xác định thời gian cụ thể và ông tổ nghề là ai, nhưng đến cuối thế kỷ XIX, nghề làm nước mắm ở đây đã nổi tiếng bởi màu nâu hổ phách hoặc cánh gián đẹp mắt, vị mặn đậm đà nhưng không hề gắt, mà thay vào đó là hậu vị ngọt thanh, tinh túy từ đạm cá nguyên chất. Nước mắm Cà Ná xưa kia từng là đặc sản biển tiến vua và ngày nay vẫn được rất nhiều người tiêu dùng tin tưởng lựa chọn.

Nước mắm Cà Ná là tinh hoa của vùng biển Khánh Hòa. Đó là sự hòa quyện của cá cơm tươi ngon với muối biển tinh khiết. Cá cơm được đánh bắt trực tiếp tại vùng nước trồi Cà Ná vào tháng 5-6 có hàm lượng đạm cao từ 30-40 độ cùng lượng vitamin và khoáng chất phong phú. Muối biển Cà Ná được đánh giá là loại muối tốt nhất Đông Nam Á, với tỉ lệ muối nguyên chất lên đến 95% và hàm lượng i-ốt cao nhất cả nước. Sự kết hợp hoàn hảo giữa cá cơm chất lượng cao và muối biển tinh khiết đã tạo nên nền tảng vững chắc cho hương vị độc đáo của nước mắm Cà Ná. 

Cá cơm ngay sau khi vừa đánh sẽ được ướp trộn với muối tinh đã được lưu kho ít nhất 6 tháng theo tỷ lệ “3 cá – 1 muối”. Hỗn hợp này sau đó được ủ trong các thùng gỗ hoặc bể chứa chuyên dụng trong một khoảng thời gian dài, từ 18 đến 20 tháng. Chính quá trình ủ chượp – kéo rút tự nhiên kéo dài này đã giúp cá phân giải thành các axit amin, tạo nên hương vị đậm đà, ngọt hậu và màu sắc cánh gián đặc trưng cho thương hiệu nước mắm Cà Ná. 

Điểm nổi bật của nước mắm Cà Ná là vị mặn hài hòa, hậu ngọt tự nhiên và hương thơm đậm đà của cá chín muối. Nước mắm có thể dùng để chấm trực tiếp, pha nước chấm hoặc làm gia vị trong chế biến nhiều món ăn, góp phần làm dậy hương vị của các món hải sản, thịt, rau luộc hay các món kho truyền thống.

Ngày nay, bên cạnh phương pháp sản xuất thủ công, nhiều cơ sở tại Cà Ná đã đầu tư cải tiến quy trình đóng chai, kiểm soát chất lượng và xây dựng thương hiệu, giúp sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường trong nước cũng như phục vụ khách du lịch. Các chai nước mắm được thiết kế chắc chắn, thuận tiện cho việc bảo quản và mang đi xa.

Đến với vùng biển Cà Ná, nay thuộc tỉnh Khánh Hòa, du khách không chỉ được tìm hiểu về nghề làm nước mắm truyền thống mà còn có thể lựa chọn những chai nước mắm nguyên chất làm quà cho gia đình và bạn bè. Mỗi giọt nước mắm không chỉ lưu giữ hương vị tinh túy của biển cả mà còn chứa đựng tâm huyết của những người dân làng nghề, góp phần lan tỏa giá trị ẩm thực truyền thống Việt Nam.

--------------------------------------------------------------------