[VIETKINGS-TOPPLUS] Sản phẩm cỏ bàng (Tây Ninh) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP 100 quà tặng lưu niệm của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.85)

Không ai biết chính xác nghề đan đệm bàng ở Long An (nay là Tây Ninh mới) có từ bao giờ. Nghề này không có một tổ nghiệp chính thức nhưng được truyền qua nhiều thế hệ, từ những người mẹ, người bà truyền dạy cho con cháu. Vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt là tại các làng nghề thuộc huyện Đức Huệ (nay là các xã Bình Thành, Mỹ Quý, Đông Thành và Đức Huệ thuộc tỉnh Tây Ninh mới), nghề đan đệm bàng đã giúp nhiều gia đình có kế sinh nhai ổn định. Các sản phẩm thủ công như đệm, giỏ xách, và bao bàng không chỉ được tiêu thụ trong tỉnh mà còn phổ biến khắp các vùng miền Tây Nam Bộ.

Bàng vốn là loài cây thích nghi với đất chua, phèn, thường mọc dại ở Đức Hòa, Đức Huệ, Mộc Hóa, Vĩnh Hưng,... nhất là khu vực ven sông Vàm Cỏ Đông, Vàm Cỏ Tây. Từ xa xưa, người dân đã biết dùng bàng đương đệm nằm thay chiếu hoặc đương nón, giỏ xách và nhiều vật dụng khác trong nhà.

Để tạo ra một sản phẩm từ cỏ bàng, người thợ phải trải qua nhiều công đoạn tỉ mỉ và yêu cầu sự khéo léo. Sau khi thu hoạch, cỏ bàng được phơi qua 3-4 nắng để đạt đủ độ khô. Tiếp theo, cỏ bàng được ép thành những sợi nhỏ với bề ngang khoảng 5mm. Đây là công đoạn quan trọng đòi hỏi sự khéo léo của người thợ, bởi nếu ép không đúng cách, cỏ bàng sẽ không đủ mềm dẻo và khó đan. Những sợi cỏ bàng sau khi được ép sẽ được bó lại, sẵn sàng cho công đoạn đan. Quá trình đan đệm hoàn toàn thủ công. Người thợ phải ngồi hàng giờ, kiên nhẫn luồn từng sợi cỏ qua nhau để tạo thành các đường đan chắc chắn.

Nhờ sự sáng tạo của các nghệ nhân, các sản phẩm từ cỏ bàng không chỉ giới hạn ở đệm, mà còn có thêm nhiều sản phẩm mới như giỏ xách, túi đan thủ công. Những sản phẩm này không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn mang tính thẩm mỹ, được ưa chuộng bởi khách hàng trẻ tuổi, đặc biệt là những người yêu thích sản phẩm thân thiện với môi trường. Không chỉ mẫu mã đa dạng, tinh tế mà nhiều sản phẩm từ cỏ bàng còn “góp mặt” trong danh sách sản phẩm OCOP của tỉnh như một lời khẳng định về chất lượng.

Cây cỏ bàng, loài cây mọc dại và có mặt ở khắp các địa phương trong tỉnh giờ đây đã thực sự nâng tầm. Nghề nhổ bàng, đương bàng từ thời ông bà truyền lại chẳng những được giữ gìn mà còn “nâng chất” và phát triển.