[VIETKINGS-TOPPLUS] Bánh giầy nhân vừng đen (Tuyên Quang) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.3)

Bánh giầy nhân vừng đen hay còn gọi là “pẻng đéc” (tiếng Tày) không thể thiếu trong các dịp lễ cưới, hỏi, ma chay, lễ cúng cầu may… của đồng bào Tày. Đặc biệt, khi gặt lúa mới, mỗi gia đình sẽ làm món bánh truyền thống này để dâng lên tổ tiên, cảm ơn tổ tiên đã phù hộ cho mùa màng được tốt tươi, việc lao động sản xuất được thuận lợi. Đồng thời mong muốn vụ mới tiếp tục được mùa, để cuộc sống khấm khá hơn.

Người phụ nữ Tày làm bánh giầy nhân vừng đen rất công phu và tỉ mỉ. Họ chọn gạo làm bánh phải là loại gạo nếp nương, hạt đều đem đãi sạch rồi cho vào đõ gỗ để xôi lên chừng 30 phút. Khi những hạt gạo nếp vừa chín đều, dẻo, phụ nữ Tày cho vào cối sạch để giã nhuyễn. Thời gian giã nhuyễn cũng phải mất gần 1 giờ đồng hồ và rất công phu. Nhịp giã bánh phải đều tay. Những người Tày trong một gia đình thường giúp nhau giã bánh giầy. Để có nhân vừng đen làm bánh giầy, người Tày phải tra vừng trên nương từ tháng 3, 4 hàng năm và đến tận tháng 7, tháng 8 mới cho thu hoạch và dự trữ để dùng suốt trong cả một năm.

Hạt vừng đem rang trên lửa nhỏ, luôn phải đảo cho vừng vừa chín mà không cháy. Khi vừng chín, tỏa ra mùi thơm nhẹ thì bắt đầu mang giã nhỏ. Thế nhưng bánh giầy có nhân thơm ngon không chỉ bởi hạt vừng mà còn bởi một nguyên liệu không thể thiếu đó chính là mật mía. Người Tày không trộn vừng đen với nước đường đã nấu để làm nhân bánh, bởi như thế nhân bánh sẽ mất đi mùi thơm mà dùng mật mía để hòa với vừng đen. Mía được dóc vỏ, đem ép lấy nước sau đó đem nấu cho đến khi quánh và sánh lại rồi được người Tày dự trữ cẩn thận trong can, chai nhựa dùng để làm bánh giầy quanh năm. Người Tày thường gói bánh giầy nhân vừng đen bằng lá chuối đã được hơ qua lửa cho mềm, dai và có mùi thơm.

Bên cạnh những chiếc bánh giầy trắng quen thuộc, người dân nơi đây còn sáng tạo ra những chiếc bánh giầy nhiều màu sắc như: Màu vàng từ củ nghệ, màu tím từ lá cơm tím, màu đỏ của quả gấc... càng tạo nên sự hấp dẫn đối với người thưởng thức. Hàng năm, trong Lễ hội Lồng tông, những mâm cỗ bày tại lễ hội luôn có bánh dày vừng đen vì theo truyền thuyết, bánh giầy tượng trưng cho trời cũng như bánh chưng tượng trưng cho đất. Qua đó, thể hiện sự biết ơn trời đất đã cho mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, đem lại cuộc sống ấm no cho người dân.

Ngày nay, món bánh giầy nhân nhân vừng đen cùng với nhiều món ăn truyền thống độc đáo khác đã trở thành món quà ý nghĩa đối với du khách mỗi khi đến với các điểm, khu du lịch trên địa bàn tỉnh Tuyên Quang. Qua đó cho thấy, hướng đi đúng của các địa phương trong phát triển du lịch, đó là luôn gìn giữ và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống.

---------------------------------------------------------------------