[VIETKINGS-TOPPLUS] Pẻng phạ (Thái Nguyên) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.31)

Pẻng phạ hay còn được gọi là bánh trời độc đáo từ nguyên liệu và cách làm ra nó, cũng như sự gắn bó mật thiết của loại bánh này với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Tày.

Vì là “bánh trời”, nên người Tày hầu như chỉ làm vào dịp lễ tết, đón năm mới hay lễ hội ''lồng tồng'' (lễ xuống đồng). Mâm lễ cúng được trân trọng bày biện rất công phu với rất nhiều món ăn, không thể thiếu “bánh trời”. Thời điểm làm ra chiếc bánh cúng này rất đặc biệt, theo lời kể của nhà thơ Dương Thuấn, người nghiên cứu lâu năm về văn hóa Tày: "Người Tày thường làm bánh pẻng phạ vào đêm giao thừa của Tết nguyên đán để cúng tổ tiên, vì người ta quan niệm đúng lúc đó ông bà tổ tiên kéo về ăn tết, thì họ bày bánh đó dâng lên, rót nước rót rượu mời các cụ."

Nguyên liệu chính để làm bánh chính là gạo nếp. Gạo nếp phải thơm ngon, không chứa thóc, sạn thì mới cho ra món bánh ngon. Gạo nếp khô đem đi xay thật mịn cho ra bột nếp. Bột sẽ được nhào với nước chè mạn đặc thay vì nhào với nước lọc như những loại bánh thông thường. Trong khi nhào bột cho thêm một chút rượu trắng nguyên chất để dậy mùi. Bột nếp có tính chất rất dính tay và dễ bị chảy xệ. Do đó khi vừa làm bánh người Tày vừa bắc chảo mỡ bên cạnh để làm tới đâu sẽ chiên tới đó. Bánh chiên trong mỡ đến khi vàng ruộm thì vớt ra. Lớp áo bánh sẽ được làm từ gạo nếp rang vàng rồi xay nhuyễn giống như làm thính. Sau khi chiên bánh xong sẽ bắt tay vào làm đường. Đường đổ vào nồi, thêm một chút nước để đường dễ tan chảy. Đun sôi đường đến khi có độ kết dính. Sau đó thả bánh vào cho ngập đường, vớt bánh ra lăn ngay vào lớp bột áo bánh đã làm sẵn.

Nếu nhìn qua hình dáng chiếc bánh thì không có gì đặc biệt, thậm chí có vẻ thô mộc. Nhưng nếm thử miếng bánh đầu tiên, mới hay sức hấp dẫn. Lớp bên trong dẻo có nhân, ẩn sau lớp bên ngoài cứng giòn, ăn hoài không ngán.  

Ngày nay, cùng với sự phát triển của du lịch, bánh trời không chỉ là món ăn truyền thống trong đời sống người Tày mà trở thành món ẩm thực đặc sản, phục vụ du khách khi đến Hồ Ba Bể. 

---------------------------------------------------------------------