[VIETKINGS-TOPPLUS] Bánh trứng kiến (Cao Bằng) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.15)

Bánh trứng kiến là một loại bánh dân dã và quen thuộc của người Cao Bằng. Người Tày gọi loại bánh này là “pẻng rày”. Chẳng ai rõ loại bánh lạ tai, lạ mắt này có từ bao giờ. Người Tày truyền tai nhau qua nhiều thế hệ, nguồn gốc bánh trứng kiến xuất phát từ câu chuyện kén rể của một gia đình người Tày. Từ đó cho đến tận ngày nay, bánh trứng kiến trở thành một món ăn không thể thiếu trong những dịp lễ hội quan trọng của người Tày.

Nguyên liệu chính của bánh chính là loại trứng kiến. Vì phụ thuộc vào nguyên liệu đặc biệt này nên hàng năm chỉ có thể làm bánh từ đầu tháng 4 cho đến cuối tháng 5 dương lịch, tương đương từ cuối tháng 2 đến hết tháng 3 âm lịch. Đây là thời gian sinh trưởng mạnh nhất của loài kiến đen rừng mà người Tày thường gọi là tua rày có thân nhỏ, đuôi nhọn. Loại kiến này đi lại khá nhanh và thường làm tổ trên cây vầu. Tổ của chúng màu đen, hình tròn hoặc hình bầu dục được làm từ lá cây mục và kết chặt vào những cành cây. Một tổ kiến to có thể lấy được vài ba chén trứng. Ngoài bánh Trứng kiến, Trứng kiến có thể làm món xôi trứng kiến, bánh rày hoặc đem rang phi với hành, hẹ ăn với cơm rất ngậy và béo.

Một thứ nguyên liệu không thể thiếu khi làm món bánh trứng kiến là lá cây vả, người Tày gọi là bâu ngỏa. Khi làm bánh phải chọn loại cây lá nhỏ sẽ thơm và mềm hơn loại to. Chọn lá làm bánh phải chọn loại lá bánh tẻ, không quá non và không quá già. Vì nếu lá non quá, lá dày khi hấp lên bánh chín thì lá nát không cầm được bánh, còn nếu lá già quá thì bánh ăn dai không còn vị thơm của lá.

Gạo nếp có pha một ít gạo tẻ để bột đỡ dẻo. Xay bột thật mịn, thêm nước vừa phải đảo nhuyễn với độ mềm vừa phải. Lá vả rửa sạch, bỏ phần gân lá ở mặt dưới rồi trải bột lên đó với độ dày vừa phải, chú ý không trải ra hết mép lá để khi hấp chỗ lá đó xoăn lại thành mép bột không tràn ra ngoài. Trứng kiến đem phi mỡ lợn cho thơm, cho thêm ít lá hẹ rồi rắc lên lớp bột và gập đôi chiến lá lại kế đó đem vào khay hấp. Khi bánh chín đem ra để nguội rồi dùng kéo cắt ra từng miếng vuông vừa phải.

Bánh trứng kiến ăn nóng hay nguội đều ngon, tùy theo khẩu và và sở thích của mỗi người. Điều thú vị là lớp lá gói bánh cũng có thể ăn được. Nếu bánh được gói hai lớp lá, chỉ cần bóc bỏ lớp lá ngoài, bánh gói một lá cứ thế ăn trực tiếp luôn. Từng miếng bánh ngát hương gạo nếp nương, dẻo mịn hòa quyện với vị béo ngậy của thịt heo và trứng kiến non, cùng mùi lá vả của núi rừng phảng phất. Tất cả hòa quyện làm nên một trải nghiệm ẩm thực vừa lạ, vừa thơm ngon, hấp dẫn.

Là một món ăn đặc biệt, ai đã từng thưởng thức qua không thể quên hương vị thơm ngon của bánh trứng kiến. Trong từng lớp bánh như gói trọn cả nét đẹp của đất và người Cao Bằng.