[VIETKINGS-TOPPLUS] Bánh lơ khoải (Tuyên Quang) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.7)

Bánh đá hay bánh lơ khoải, là món bánh truyền thống của người Dao và người Nùng ở Hà Giang cũ, thường được ăn vào dịp lễ, Tết, như người dưới xuôi ăn bánh chưng hay bánh dày.

Công đoạn chọn gạo là quan trọng nhất bởi chất lượng món bánh đá phụ thuộc vào việc bạn chọn loại gạo nào. Theo bà con vùng rẻo cao, gạo thường dùng để làm bánh phải là loại ngon, kém lắm là gạo Bắc Hương trộn cùng gạo nếp. Tuy công đoạn làm bánh đá khá cầu kỳ nhưng hầu như gia đình nào cũng làm sau mỗi mùa gặt để tích trữ. Bánh đá được xem như "món ăn vặt" của người dân ở Hà Giang. Sau khi trộn hai loại gạo với nhau, mang đi ngâm khoảng 4-5 tiếng rồi lại phơi khô. Khi gạo khô, người ta sẽ mang đi nghiền, sau đó đồ bột gạo lên cho chín. Tiếp theo là công đoạn mang gạo ra giã thật dẻo và nặn bánh to trông như những cục gạch. Đặc biệt, khi nặn phải nhanh và đều tay, tránh để bột quá nguội thì sẽ không dính quyện với nhau. Trọng lượng mỗi chiếc bánh đá khoảng 1kg. Khi đã hoàn thành các công đoạn trên, cho bánh vào hộp hoặc ủ rơm 3 ngày đến khi bánh có mùi mốc rồi đem bánh ra suối ngâm. Đây là cách đặc biệt mà bà con vùng cao dùng để bảo quản bánh đá. Khi nào trong nhà gần hết lương thực thì người ta mới ra suối vớt bánh về để ăn.

Những chiếc bánh đá đủ sắc màu nhờ vào màu tự nhiên từ các loại lá như lá dứa, lá cẩm, hoa đậu biếc, nghệ hay gấc. Với sự kết hợp cùng các loại lá, bánh đá cũng có hương vị thơm ngon hơn. Bánh đá có vị thanh, thơm, dẻo và ngậy mùi gạo. Khi ăn, bánh được ngâm vào nước, rồi chế biến theo nhiều hình thức như chiên, nướng chấm cùng tương ớt hoặc thả lẩu.

Từ món ăn quen thuộc của người dân bản địa, bánh đá dần trở thành thức quà vùng cao hút khách tìm mua, thậm chí được giới trẻ lan tỏa khắp mạng xã hội như một món nhất định phải thử. Điều này cũng góp phần tích cực vào việc thúc đẩy quảng bá văn hóa, du lịch địa phương tới du khách trong nước và quốc tế.

---------------------------------------------------------------------