[VIETKINGS-TOPPLUS] Bánh gio (Thái Nguyên) – Hành trình tìm kiếm và đề cử TOP các đặc sản quà tặng của 34 tỉnh, thành Việt Nam (P.33)

Bánh gio (hay còn gọi bánh tro) là loại bánh đặc trưng trong ẩm thực người Tày ở Bắc Kạn (nay là Thái Nguyên). Thức quà dân dã này có tên gọi như vậy bởi gio là một nguyên liệu không thể thiếu để làm nên món bánh này.

Làm bánh gio không quá cầu kỳ, nhưng yêu cầu người thợ phải khéo léo và thật tinh mắt. Từ khâu chuẩn bị nguyên liệu làm bánh, mọi công đoạn đều được chú trọng.

Từ lựa chọn cây đốt để làm gio chuẩn, phải là thân cây sim, tầm gửi hay vỏ chuối… Cây đem đốt xong, giữ phần gio mịn và sạch, hòa với nước vôi có độ nồng độ thích hợp, rồi lọc lấy nước tro màu vàng nâu. Quá trình này đòi hỏi sự tỉ mỉ, cẩn thận, để nước gio quyết định độ ngon của bánh. Nước đậm quá bánh có vị chát không thể ăn được, hay nhạt quá bánh sẽ bị nhão. Để có đủ lượng gio làm một lô bánh, có khi cần tới 10 tiếng để lọc. Gạo làm bánh là nếp rẫy, để có độ dẻo và thơm. Lá gói bánh phải là lá chít bánh tẻ. Bởi, chỉ có lá cây chít mới tạo nên màu sắc vàng sáng như thạch và dễ bóc, mang theo mùi thơm đặc trưng khi ăn bánh. Mật mía chấm bánh gio được chế biến từ đường mía trồng trên đất cát, có màu sậm, thơm ngon.

Mỗi một chiếc bánh đều được gói gọn gàng, tỉ mỉ trong những chiếc lá chít đã được rửa sạch sẽ, để ráo nước. Khi ăn, thực khách bóc lớp lá chít, rưới đều mật mía lên bánh gio và thưởng thức, cảm nhận hương vị ngọt thơm đặc trưng.

Chiếc bánh gio thơm mát, óng ánh màu hổ phách, dẻo dền như miếng thạch, hòa quyện tinh tế từ những nguyên liệu của núi rừng, thiên nhiên. Khi thưởng thức sẽ chấm cùng mật mía màu cánh gián sóng sánh như mật ong, tạo nên món ăn thanh khiết, tốt cho sức khỏe. 

Từ lâu, bánh gio mật mía thường được sử dụng nhiều trong các dịp lễ Tết quan trọng trong văn hóa của người Việt, như Tết Đoạn Ngọ (ngày 5.5 âm lịch), cúng ngày rằm và mùng 1 hàng tháng.