[VietKings.Trip] Hành trình quảng bá Kỷ lục Việt Nam ra thế giới (P.52) Chùa Dâu, Bắc Ninh: Ngôi chùa xưa nhất Việt Nam

10-05-2019

Nằm ở xã Thanh Khương huyện Thuận Thành (Bắc Ninh), cách Hà Nội khoảng 30km, chùa Dâu được xem là trung tâm cổ xưa nhất của Phật giáo Việt Nam. Chùa Dâu hiện sở hữu 2 Kỷ lục Việt Nam: Ngôi chùa cổ xưa nhất và Ngôi chùa phát xuất dòng Thiền đầu tiên của Việt Nam.

Chùa Dâu Bắc Ninh – Đệ nhất cổ tự trời Nam

 

 

 

 

Chùa Dâu hiện tọa lạc tại xã Thanh Khương, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh. Ngoài cái tên chùa Dâu dân dã, ngôi chùa này còn được gọi bằng những tên thân thuộc như Thiền Định, Duyên Ứng, Pháp Vân hay chùa Cả, Cổ Châu tự, Diên ứng tự. Cùng với lĩnh sử hình thành và phát triển lâu đời nhất, chùa Dâu còn được các nhà Sử học, Phật học nhận định “Chùa Dâu là tổ đình của Phật giáo Việt Nam”, được xếp hạng di tích lịch sử vào năm 1962.

 

 

 

 

Chùa Dâu cách Hà Nội khoảng 30km. Chùa Dâu Bắc Ninh được khởi công xây dựng năm 187 và hoàn thành năm 226 ở vùng Dâu, thời thuộc Hán gọi là Luy Lâu - một trung tâm Phật giáo Việt Nam từ xa xưa. là ngôi chùa lâu đời nhất và gắn liền với lịch sử văn hóa, Phật giáo Việt Nam, được Nhà nước xếp hạng di tích lịch sử ngày 28 tháng 4 năm 1962, là điểm hành hương Phật giáo nổi tiếng được nhiều người ghé thăm hàng năm.

Chùa Dâu gắn liền với sự tích Phật Mẫu Man Nương thờ tại chùa Tổ ở làng Mèn Mãn Xá cách chùa Dâu 1 km. Chùa được xây dựng lại vào năm 1313 và trùng tu nhiều lần qua các thế kỷ tiếp theo. Vua Trần Anh Tông đã sai trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi về kiến thiết lại chùa Dâu thành chùa trăm gian, tháp chín tầng, cầu chín nhịp. Hiện nay, ở tòa thượng điện, chỉ còn sót lại vài mảng chạm khắc thời nhà Trần và thời nhà Lê.

 

 

 

 

Chùa Dâu - Ngôi chùa phát xuất dòng Thiền đầu tiên của Việt Nam: dòng Thiền Tì-ni-đa-lưu-chi.

Vào cuối thế kỷ VI, Thiền sư Tì-ni-đa-lưu-chi (Vinitaruci) - người Nam Thiên Trúc, sang Trung Hoa, đắc pháp với Tam Tổ Tăng Xán, được Tam Tổ chỉ dạy về phương Nam truyền đạo - đã đến chùa vào tháng ba năm Canh Tý (580), mở đạo tràng thuyết pháp, lập nên Thiền phái đầu tiên ở Việt Nam.

Tọa lạc trên một khu đất cao, rộng, bằng phẳng, cảnh quan đẹp, chùa Dâu quay về hướng Tây, có kiến trúc kiểu “nội Công ngoại Quốc”, gồm: Tam quan, Tiền thất, Tiền đường, Thiêu hương, Thượng điện, hai dãy hành lang, Hậu đường, tháp Hoà Phong; và các công trình phụ trợ: nhà Mẫu, nhà Tổ, nhà khách, vườn tháp, ao chùa, tường bao... Hậu đường xưa giờ không còn nữa, nhưng khách thăm chùa vẫn còn được chứng kiến bốn mươi gian nhà oản hai bên tả hữu.

 

 

 

 

Một trong những ấn tượng khó có thể quên được ở chùa Dâu Bắc Ninh là những pho tượng thờ.

 

 

 

 

 

 

Ở gian giữa chùa có tượng Bà Dâu, hay nữ thần Pháp Vân, uy nghi, trầm mặc, màu đồng hun, cao gần 2m được bày ở gian giữa.

 

 

 

 

Tượng có gương mặt đẹp với nốt ruồi to đậm giữa trán gợi liên tưởng tới những nàng vũ nữ Ấn Độ, tới quê hương Tây Trúc. Ở hai bên là tượng Kim Đồng và Ngọc Nữ với khuôn mặt sống động trong tư thế của một điệu múa cổ xưa, phía trước là một hộp gỗ trong đặt Thạch Quang Phật là một khối đá. Do chùa Đậu (Bắc Ninh) bị Pháp phá hủy, nên tượng Bà Đậu (Pháp Vũ) cũng được đưa về thờ ở chùa Dâu Bắc Ninh. Tượng Pháp Vũ với những nét thuần Việt, đức độ, cao cả. Những tượng này đều có niên đại thế kỷ XVIII.

 

 

 

 

 

 

 

Giữa sân của chùa trải rộng là cây tháp Hòa Phong. Tháp xây bằng loại gạch cỡ lớn ngày xưa, được nung thủ công tới độ có màu sẫm già của vại sành. Thời gian đã lấy đi sáu tầng trên của tháp, nay chỉ còn ba tầng dưới, cao khoảng 17m nhưng vẫn uy nghi, vững chãi thế đứng ngàn năm.

 

 

 

 

Mặt trước tầng 2 có gắn bảng đá khắc chữ “Hòa Phong tháp”. Chân tháp vuông, mỗi cạnh gần 7m. Tầng dưới có 4 cửa vòm.

 

 

 

 

Trong tháp, treo một quả chuông đồng đúc năm 1793 và một chiếc khánh đúc năm 1817. Có 4 tượng Thiên Vương cao 1,6m ở bốn góc. Trước tháp, bên phải có tấm bia vuông dựng năm 1738, bên trái có tượng một con cừu đá dài 1,33m, cao 0,8m. Tượng này là dấu vết duy nhất còn sót lại từ thời nhà Hán.

 

 

 

 

Ngày nay, chùa còn lưu giữ khoảng 100 tượng thờ các loại, trong đó có nhiều tác phẩm mẫu mực của nền điêu khắc cổ Việt Nam. Phía sau chùa là vườn tháp, nơi lưu giữ di cốt của các nhà sư tu hành tại chùa.

Về tín ngưỡng, nét đặc biệt của chùa Dâu là ngôi chùa này thờ Tứ pháp, gồm Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi, Pháp Điện. Đây là một hệ thống thờ tự độc đáo mang đặc trưng của dòng thiền xứ Kinh Bắc cổ xưa. Vào năm 2013, chùa Dâu đã được công nhận là Di tích Quốc gia Đặc biệt của Việt Nam.

Hội Dâu

Ca dao xưa có câu:
 
"Dù ai đi đâu về đâu,
Hễ trông thấy tháp chùa Dâu thì về.
Dù ai buôn bán trăm nghề,
Nhớ ngày mồng tám thì về hội Dâu”.

 

 

 

 

Hội chùa Dâu là lễ họ diễn ra với quy mô rộng lớn của ba xã thuộc vùng Dâu – Luy Lâu (Thuận Thành) là Thanh Khương, Trí Quả, Hà Mãn. Hội chùa Dâu mở vào ngày mồng 8 tháng tư đó là ngày sinh của Phật tổ Thích Ca Mâu Ni. Hội Dâu là hội của dân cư nông nghiệp, ý nghĩa quan trọng nhất của Hội Dâu là cầu cho mưa thuận gió hòa, ước vọng ngàn đời của cư dân nông nghiệp.

 

 


Theo Bích Hà - Kyluc.vn Tổng hợp (Hình: Internet)


 

content 1 mobi
content1
content 2 mobi
content 2
ct3
ct4
ct5
ct6
ct7
ct8
ct9
ct10
ct11
ct12
ct13
ct14