Check in Việt Nam (P.6): Sơn mài mỹ nghệ - Nơi lưu giữ văn hóa Việt

03-08-2019

Đồ sơn mài là những đồ dùng gia dụng như bàn, ghế, tủ, giường, các loại hộp đựng card, lọ hoa, khay… làm bằng sơn mài - một chất liệu hội họa ở Việt Nam. Ngoài thiết kế các sản phẩm trên gỗ ván, sơn mài còn sử dụng trên gốm, composite, gạch…

 

 

Tranh sơn mài truyền thống (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Nghệ thuật sơn mài đã được hình thành khá lâu đời, từ thế kỷ XVII - XVIII đã xuất hiện. Trải qua qua rất nhiều thăng trầm trong lịch sử các làng nghề sơn mài truyền thống vẫn còn tồn tại và phát triển cho tới ngày nay, có thể kể đến  như: Làng nghề sơn mài Hạ Thái (Hà Nội), Làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp (Thị xã Thủ Dầu Một - Tỉnh Bình Dương),...

 

 

Sơn mài Hạ Thái (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Làng nghề sơn mài Hạ Thái là một trong những làng nghề lâu đời và cho tới ngày nay nơi đây được xem như một di tích lịch sử của nghệ thuật sơn mài Việt Nam. Những sản phẩm sơn mài của làng Hạ Thái có hàng nghìn mẫu sản phẩm hấp dẫn, đáp ứng thị hiếu của khách hàng trong và ngoài nước như bát, đĩa, lọ hoa, khay, tranh sơn, tranh khảm. Việc đưa thêm các màu sắc khác bằng vỏ trứng, ốc, cật tre, vỏ trai,... trong sơn mài cơ bản vào sơn cổ truyền đã làm tăng khả năng lột tả nghệ thuật của tranh lên rất nhiều. Đó là một điểm độc đáo, sáng tạo mà các nghệ nhân sơn mài Việt đã tạo ra được, góp phần làm đa dạng thêm cho các sản phẩm sơn mài.

 

 

Sản phẩm sơn mài Tương Bình Hiệp (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Được biết từ thế kỷ thứ XVIII, Bình Dương đã nổi tiếng với làng nghề thủ công làm tranh sơn mài khắp các lục tỉnh Nam Kỳ. Nổi tiếng nhất là làng nghề sơn mài Tương Bình Hiệp. Và cho đến ngày nay, Bình Dương vẫn còn đó làng nghề chuyên sản xuất các loại tranh sơn mài với các nghệ nhân có kỹ năng chế tác tinh xảo, tỉ mỉ với nhiều loại sản phẩm khác nhau như là tranh sơn mài cẩn trứng, cẩn xà cừ, đắp nổi,... cùng sáng tạo riêng của từng nghệ nhân, không có bức tranh nào giống bức tranh nào. Các sản phẩm làng nghề rất phong phú, đa dạng có thể đáp ứng được thị hiếu thẩm mỹ và nhiều nhu cầu sử dụng khác nhau của khách hàng.

 

 

Tranh sơn mài (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Hiện nay, hàng sơn mài chất lượng cao rất được các du khách nước ngoài quan tâm. Không ít khách hàng đã săn lùng, cố len lỏi trong các siêu thị, các quầy hàng ở phố cổ để tìm cho mình những món đồ sơn mài ưa thích để dùng hoặc làm quà cho những người thân, bạn bè. Có rất nhiều những quầy hàng ở Hà Nội và có lẽ phải kể đến khu quầy hàng mỹ nghệ tại tầng 2 Trung tâm thương mại Tràng Tiền. Sau đó mới đến các phố Hàng Khay, Hàng Gai, Tràng Tiền… Tại đây du  khách có thể thoải mái chiêm ngưỡng bộ 4 bức tứ quý tùng, cúc, trúc, mai hay những bức tranh thuỷ mặc hay bộ 4 bức ngư, tiều, canh, mục, các loại khay, hộp, bát đĩa … đa dạng về mẫu mã, chủng loại, sắc màu và giá cả hợp lý. Có những bức thuỷ mặc khổ lớn giá lên tới cả chục triệu đồng. Bức  tranh tứ quý được chạm khắc rất công phu khổ 60×150cm giá 1.800.000 đồng. Hay bộ 4 bức tiều, ngư, canh, mục khổ nhỏ hơn chỉ có giá 400.000 đồng… Nếu chỉ muốn mua những món quà nho nhỏ, dễ đóng gói, vận chuyển có thể chọn các loại hộp, khay, lọ hoa,…có giá giao động từ vài trăm ngàn cho tới 1.200.000 đồng. Hay những sản phẩm sơn mài chất lượng cao như bộ bàn ghế sơn mài giá khoảng 4.000.000 – 5.000.000 đồng.

 

 

Hộp đựng trang sức bằng sơn mài (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Để tạo nên các sản phẩm sơn mài từ chất liệu, cốt liệu gỗ, tre, như bình, lọ, khay, bàn ghế hay tủ… nhà sản xuất phải xử lý keo 3 lớp làm cho cấu trúc sản phẩm chắc và đẹp. Khi “nền” sản phẩm sơn mài đã xong, các nghệ nhân sẽ thể hiện đề tài với nhiều kiểu hoa văn, hoạ tiết trên đó và cuối cùng là công đoạn phủ bóng hai lớp. Đặc biệt ở Việt Nam có khí hậu nóng ẩm nếu không được xử lý tốt từ phần nguyên liệu cho đến các công đoạn sơn mài thì sản phẩm có thể bị cong vênh, biến dạng hoặc lớp sơn mài bị nứt bởi thời tiết biến đổi.

 

 

Các sản phẩm sơn mài (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Với các nguyên liệu khác như trên gốm, composite, … quy trình sản xuất các sản phẩm sơn mài vẫn qua các công đoạn như với tre, gỗ nhưng làm trên gốm đòi hỏi chất liệu sơn mài tốt để tạo độ bám dính tốt trên bề mặt sản phẩm. Khi chế tác trên sản phẩm cốt gốm còn phải được chống ẩm. Nhờ vậy mà hàng sơn mài trên gốm có thể sử dụng bình cắm hoa, đặt ở những môi trường có nước và độ ẩm cao.

Sản phẩm sơn mài hiện đại ngoài các màu cơ bản còn phối thêm nhiều màu như đỏ, trắng, xanh, vàng…và đa dạng sắc phối khác, bên cạnh những họa tiết lạ, có nghệ nhân còn sáng tạo bằng những mảng tranh lập thể.

 

 

Trải nghiệm làng nghề sơn mài Hạ Thái (Ảnh: nguồn Intrenet)

 

 

Đồ sơn mài mỹ nghệ hiện được rất nhiều du khách trong và ngoài nước ưa chuộng, bởi có nhiều mẫu mã đa dạng, giá thành hợp lý phục vụ cho nhiều đối tượng khách hành khác nhau. Đây là một món quà mang đậm phong cách của nghệ thuật sơn mài Việt Nam. Bên cạnh đó đồ sơn mỹ nghệ còn được xuất khẩu đến nhiều quốc gia trên thế giới như Anh, Pháp, Nga, Mỹ, Tây Ban Nha, Úc, Ý, Nhật, Hàn Quốc,... mang lại nguồn lợi lớn cho đất nước và đưa thương hiệu đồ sơn mài mỹ nghệ Việt ra quốc tế. Quả thật đó là một tín hiệu đáng mừng cho làng nghề truyền thống nói chung và đồ sơn mài mỹ nghệ Việt Nam nói riêng.

 

Theo toplus.vn


content 1 mobi
content1
content 2 mobi
content 2
ct3
ct4
ct5
ct6
ct7
ct8
ct9
ct10
ct11
ct12
ct13
ct14